Publikacje » Opinie

Wyślij Wyślij | Wyślij Drukuj

Analiza handlu zagranicznego Polski w świetle najnowszych koncepcji teoretycznych

Doktor Tomasz Brodzicki

t.brodzicki@instytut-rozwoju.org

Nakładem Wydawnictwa Naukowego Scholar na zlecenie Instytutu Rozwoju wydana została książka pt. Analiza handlu zagranicznego Polski w świetle najnowszych koncepcji teoretycznych" pod redakcją Krystyny Gawlikowskiej-Hueckel oraz Stanisława Umińskiego będąca wynikiem realizacji projektu badawczego IRu w ramach grantu Narodowego Centrum Nauki nr DEC-2012/05/B/HS4/04209 pod kierownictwem prof. Gawlikowskiej-Hueckel.

Książka ma ISBN nr 978-83-7383-815-4 


Zapraszamy do zapoznania  się z darmowym e-bookiem w języku polskim i angielskim (na angielskojęzycznej stronie IRu) - link poniżej.

Zespół autorski:

  • Krystyna Gawlikowska-Hueckel - UG WE KEIE, IR
  • Stanisław Umiński - UG WE OBIE, IR
  • Tomasz Brodzicki - UG WE KEIE, IR
  • Katarzyna Śledziewska - WNE UW
  • Dorota Ciołek - UG WZ KE, IR
  • Tomasz Jurkiewicz - UG WZ KS
  • Sylwia Majkowska-Szulc - UG WPiA
  • Witold Orłowski - PwC, WZ PW 

Książka będzie również dostępna w systemie ResearchGate, a w wersji wydrukowanej zostanie rozesłana do bibliotek naukowych w Polsce oraz wybranych naukowców. W przypadku zainteresowania wersją drukowaną prosimy o zgłaszanie zapotrzebowania na adres e-mail Instytutu-Rozwoju  - zostanie ono zrealizowane w miarę możliwości 


Spis treści

Część I

Handel zagraniczny Polski w obliczu procesów globalizacji

i zmian na rynkach światowych

Rozdział 1. Globalne uwarunkowania wymiany handlowej Polski

w okresie kryzysu i w okresie postkryzysowym. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15

Witold Orłowski

Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15

1.1. Globalny kryzys finansowy: przyczyny. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16

1.2. Globalny kryzys finansowy: przebieg . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20

1.3. Problemy globalnego zadłużenia i perspektywy delewarowania. . . . . . . . . . 25

1.4. Groźba protekcjonizmu w okresie globalnego kryzysu finansowego. . . . . . 27

Protekcjonizm handlowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28

Protekcjonizm w zakresie przepływu kapitału. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30

Protekcjonizm w zakresie wykorzystania walut. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32

Krystyna Gawlikowska-Hueckel

1.5. Narzędzia protekcjonizmu handlowego

w wymianie międzynarodowej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34

Podsumowanie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42

Rozdział 2. Handel zagraniczny Polski po akcesji Polski do UE ze szczególnym

uwzględnieniem dóbr wysokich technologii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44

Krystyna Gawlikowska-Hueckel, Katarzyna Śledziewska

2.1. Sytuacja gospodarki polskiej na progu transformacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44

2.2. Trendy w handlu zagranicznym Polski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46

2.3. Handel dobrami HT w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55

2.3.1. Przegląd badań dotyczących konkurencyjności eksportu . . . . . . . . . . 55

2.3.2. Handel produktami wysokich technologii. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57

2.3.3. Przewagi komparatywne w handlu HT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65

Podsumowanie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72

Część II

Wymiana międzynarodowa w świetle teorii i badań empirycznych

Rozdział 3. Przegląd teorii handlu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75

Krystyna Gawlikowska-Hueckel

3.1. Ewolucja teorii handlu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75

3.1.1. Tradycyjne teorie handlu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75

3.1.2. Neoklasyczne teorie handlu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77

3.1.3. Nowe podejście do handlu międzynarodowego (po 1970 r.) . . . . . . . 80

Tomasz Brodzicki

3.2. Teorie handlu wewnątrzgałęziowego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87

Stanisław Umiński

3.3. Zastosowania modelu grawitacji do badania handlu

międzynarodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94

3.3.1. Geneza grawitacji w analizach ekonomicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95

3.3.2. „Fakty bez teorii” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97

3.3.3. Wielostronna (multilateralna) rezystancja handlowa . . . . . . . . . . . . . 98

3.3.4. Niestandardowe zastosowania modeli grawitacji . . . . . . . . . . . . . . . . . 99

3.3.5. Problem doboru zmiennych w modelach grawitacji . . . . . . . . . . . . . . 99

3.3.6. Metody estymacji w modelach grawitacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102

Tomasz Brodzicki

3.4. Nowa nowa teoria handlu (NNTH) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104

3.5. Innowacyjność a internacjonalizacja. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108

Podsumowanie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111

Rozdział 4. Handel wewnątrzgałęziowy Polski, jego dekompozycja

i determinanty. Ujęcie modelowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113

Tomasz Brodzicki

4.1. Przegląd literatury empirycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113

4.2. Metodologia badania handlu wewnątrzgałęziowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116

Krystyna Gawlikowska-Hueckel, Katarzyna Śledziewska

4.3. Handel wewnątrzgałęziowy w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119

4.3.1. Handel wewnątrzgałęziowy wg zaawansowania

technologicznego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119

4.3.2. Wskaźnik IIT dla Polski w handlu towarami HT w eksporcie

do grup państw objętych różnymi typami umów handlowych. . . . . . 125

4.3.3. Wskaźnik IIT dla Polski w handlu towarami HT w eksporcie

do różnych grup krajów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126

Podsumowanie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130

Tomasz Brodzicki

4.4. Ekonometryczna analiza determinant handlu wewnątrzgałęziowego

Polski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130

Tomasz Brodzicki, Dorota Ciołek, Katarzyna Śledziewska

4.5. Determinanty poziomego i pionowego handlu wewnątrzgałęziowego . . . . 135

Podsumowanie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141

4.6. Determinanty wymiany handlowej Polski. Podejście grawitacyjne . . . . . . . 142

4.6.1. Metoda estymacji modelu grawitacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142

4.6.2. Model empiryczny. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145

4.6.3. Wyniki estymacji i dyskusja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147

Podsumowanie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150

Rozdział 5. Analiza determinant działalności eksportowej firm

w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154

Tomasz Jurkiewicz, Stanisław Umiński

5.1. Analiza wyników badania ankietowego. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . 154

5.1.1. Bariery w działalności eksportowej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156

5.1.2. Odczuwana presja konkurencyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159

5.1.3. Skutki członkostwa Polski w UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161

5.1.4. Percepcja skutków kryzysu 2008+ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164

Dorota Ciołek, Tomasz Brodzicki

5.2. Determinanty działalności eksportowej firm w Polsce –

model logitowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169

5.2.1. Definicje i statystyki zmiennych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169

5.2.2. Specyfika modelowania logitowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174

5.2.3. Znaczenie produktywności dla działalności eksportowej . . . . . . . . . . 176

5.2.4. Internacjonalizacja a działalność eksportowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181

5.2.5. Wpływ otoczenia zewnętrznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183

5.2.6. Znaczenie innowacyjności firm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184

Podsumowanie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188

Część III

Polityka gospodarcza wobec wyzwań globalizacji.

Możliwości wykorzystania instrumentów wspierania handlu

Rozdział 6. Polityka gospodarcza wobec wyzwań globalizacji.

Możliwości wykorzystania instrumentów wspierania handlu . . . . . . . . . . . . . 193

Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193

Sylwia Majkowska-Szulc

6.1. Uwarunkowania polityki handlowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194

6.1.1. Autonomia prawa UE w dziedzinie handlu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194

6.1.2. Podział kompetencji w dziedzinie handlu między Unię Europejską

a państwa członkowskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196

6.1.3. Wspólna Polityka Handlowa (WPH) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199

6.1.4. Polityczne i prawne środki wsparcia eksportu na poziomie UE. . . . . 205

6.2. Perspektywy rozwoju eksportu przedsiębiorstw z Unii Europejskiej . . . . . . 217

6.2.1. Strategia jednolitego rynku cyfrowego Unii Europejskiej . . . . . . . . . . 217

6.2.2. Zapewnienie konsumentom i przedsiębiorstwom łatwiejszego

dostępu do towarów i usług cyfrowych w całej Europie . . . . . . . . . . . 218

6.2.3. Stworzenie odpowiednich warunków i jednolitych zasad

prowadzenia działalności dla sieci cyfrowych i usług innowacyjnych,

aby mogły się lepiej rozwijać . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219

6.2.4. Zmaksymalizowanie potencjału wzrostu gospodarki związanego

z gospodarką cyfrową . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219

6.2.5. Strategia Innowacyjności i Efektywności Gospodarki

„Dynamiczna Polska 2020” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221

Krystyna Gawlikowska-Hueckel

6.3. Polityka przemysłowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222

6.3.1. Przegląd literatury dotyczącej koncepcji i narzędzi

polityki przemysłowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222

6.3.2. Ewolucja polityki przemysłowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223

Stanisław Umiński

6.4. Regionalizacja polityki handlowej oraz analiz dotyczących eksportu . . . . . 230

6.4.1. Zasadność oraz uwarunkowania prowadzenia analiz

handlu zagranicznego na poziomie regionalnym. . . . . . . . . . . . . . . . . 230

6.4.2. Syntetyczny przegląd badań handlu zagranicznego dla regionów

w Polsce oraz na świecie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232

6.4.3. Umiędzynarodowienie jako nowy wymiar różnic

w rozwoju regionalnym – analiza empiryczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236

6.4.4. Subsydiarność jako uzasadnienie prowadzenia polityki

proeksportowej na poziomie regionalnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242

6.4.5. Umiędzynarodowienie jako priorytet polityki rozwoju

regionalnego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245

Podsumowanie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247

Krystyna Gawlikowska-Hueckel

Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251

Aneks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256

Metoda liczenia indeksu ujawnionych przewag komparatywnych . . . . . . . . . . . 256

Podział krajów UE na grupy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257

Podział partnerów handlowych UE na grupy wg porozumień handlowych . . . 258

Bazy wykorzystane w badaniu struktury produktowej handlu. . . . . . . . . . . . . . . 258

Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260

Noty o autorach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278

Indeks nazwisk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 280 

Ostatnie publikacje tego autora:


Dodatkowe

Uporządkuj według